Część z Was zapewne pamięta informacje ze szkoły lub studiów, że Autonomiczny Układ Nerwowy (AUN) składa się z dwóch części: współczulnej i przywspółczulnej. Zgodnie z tym modelem uważano, że współczulny aktywuje się w momencie pojawienia się stresu jako reakcja na zagrożenie i niebezpieczeństwo (walcz lub uciekaj). Natomiast działanie przywspółczulnego przejawiało się uczuciem odprężenia i za tę reakcję niemal w całości odpowiadał nerw błędny.
Przez wiele lat, pracując w pierwszym etapie mojego życia zawodowego jako coach sportowy, a w drugim jako coach biznesu, wykorzystywałem ten model do wyjaśniania działających w nas automatycznych schematów nerwowych. Schematów, w których stres był po prostu uważany za przeciwieństwo odprężenia.
Niewiedziałem, że już w 1994 roku, podczas honorowego wykładu dla Towarzystwa Badań Psychologicznych, amerykański psychiatra i neurobiolog Stephan Porges przedstawił teorię poliwagalną, która podzieliła nerw błędny na dwie odrębne części. Części, których funkcje i działania są zupełnie inne. Niewiedziałem, bo skąd miałem wiedzieć, skoro temat nabrał rozgłosu dopiero kilka lat temu. Podejrzewam, że w większości szkół dalej przedstawia się stary model.
A o czym mówi nowy model AUN. Nerw błędny, główny nerw odpowiadający za reakcje części przywspółczulnej, to praktycznie dwie osobne gałęzie nerwowe, które rozpoczynają się w dwóch innych częściach naszego mózgu i w zdecydowanej większości biegną do innych części naszego ciała. Dla ułatwienia nazwijmy je częścią gadzią i społeczną. Już po proponowanych przeze mnie nazwach, możesz się zorientować, która część jest starsza filogenetycznie.
Część gadzia, ma swój początek po stronnie grzbietowej rdzenia przedłużonego (stąd oficjalnie jest nazywana częścią grzbietową nerwu błędnego) i większość jej włókien biegnie do narządów znajdujących się poniżej przepony (żołądek, nerki, jelita itd.).
Część społeczna, ma swój początek po stronie brzusznej rdzenia przedłużonego (dlatego Porges nazywał ją brzuszną częścią nerwu błędnego) i większość jej włókien biegnie do narządów znajdujących się powyżej przepony (serce, płuca itd.). I to na razie wszystko, jeżeli chodzi o anatomię.
Podzielenie AUN na trzy części, ma kolosalne znaczenie nie tylko anatomiczne, ale także i psychologiczne. Każda z tych trzech części ma inny wpływ na nasze stany emocjonalne, a te z kolei kierują naszymi zachowaniami.
Idąco zgodnie z filogenezą, najstarsza część, gadzia, odpowiada za silne spowolnienie reakcji naszego ciała, zamieranie i zachowania depresyjne. Część współczulna AUN to walcz lub uciekaj. Natomiast nasz najświeższy nabytek, społeczna część nerwu błędnego odpowiada za pozytywny stan odprężenia i zaangażowanie społeczne. Co ważne, część społeczna może współpracować z częścią gadzią albo współczulną, tworząc dodatkowe stany emocjonalne. A to znaczy, że model w którym stres jest przeciwieństwem odprężenia, możemy wyrzucić do kosza.
Trochę więcej o różnych poziomach AUN mówię na znajdującym się obok filmie. Jeżeli natomiast chcesz nauczyć się sprawnie przełączać pomiędzy nimi, w pierwszym kroku naucz się obserwować ze zrozumieniem i akceptacją pojawiające się w W Tobie poziomy. Bo tam gdzie zrozumienie, tam większe poczucie kontroli.
Przeczytaj także:
Nastawienie
Styczeń 2017 roku. W półfinale Australian Open Roger Federer zmierzył się ze swoim rodakiem Stanem…
Jak dbać o swoją powięź?
Powięź składa się z wielu wyspecjalizowanych komórek i struktur. Najważniejsze z nich to kolagen, fibroblasty,…
Siedź mniej, ruszaj się więcej!
Jeżeli myślisz, że skutki długotrwałego siedzenia zniwelujesz aktywnością fizyczną po lub przed pracą (np. 150…